Στη Βουλή φέρνει ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης, Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, το ζήτημα που έχει προκύψει στα Κοιμητήρια Ευόσμου σχετικά με περιπτώσεις μη ολοκληρωμένης αποσύνθεσης θανόντων από Covid-19.
Με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τους Υπουργούς Υγείας και Εσωτερικών, ο κ. Χουρδάκης ζητά να υπάρξει σαφές και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο για τη διαχείριση των εκταφών, με ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη περιπτώσεων κατά τις οποίες η αποσύνθεση δεν έχει ολοκληρωθεί.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά ανθρώπους που ενταφιάστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας, υπό τις ειδικές υγειονομικές συνθήκες και οδηγίες που ίσχυαν τότε.
Ανάγκη για προληπτικό έλεγχο πριν από την εκταφή
Στο επίκεντρο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης βρίσκεται η ανάγκη να μην διαπιστώνεται η ύπαρξη προβλήματος μόνο τη στιγμή που ανοίγει ένας τάφος.
Όπως επισημαίνεται, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα ενός προληπτικού πρωτοκόλλου επιστημονικής αξιολόγησης πριν από τον προγραμματισμό της εκταφής, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν στοιχεία που ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα μη ολοκληρωμένης αποσύνθεσης. Μεταξύ των παραγόντων που ζητείται να αξιολογηθούν είναι ο χρόνος ταφής, τα χαρακτηριστικά του εδάφους και οι συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε ο ενταφιασμός. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη χρήση ανθεκτικού αδιάβροχου σάκου, καθώς η ισχύουσα εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας αναγνωρίζει ότι κατά την εκταφή μπορεί να εντοπιστεί μη πλήρως αποσυντεθειμένη σορός εντός τέτοιου σάκου, αναφέροντας ότι πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις θανόντων από Covid-19.
Τι προβλέπει το ισχύον πλαίσιο
Το υγειονομικό πλαίσιο για τη διαχείριση των σορών έχει μεταβληθεί από την έναρξη της πανδημίας. Η εγκύκλιος του 2020 που είχε εκδοθεί κατά την πρώτη περίοδο της πανδημίας έπαψε να ισχύει τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, ενώ το Υπουργείο Υγείας διευκρίνισε το 2023 ότι για τις εκταφές θανόντων από Covid-19 εφαρμόζονταν οι διαδικασίες που ακολουθούνταν και για τους θανόντες από οποιοδήποτε άλλο αίτιο.
Στη συνέχεια, με την εγκύκλιο της 10ης Απριλίου 2024, το πλαίσιο επικαιροποιήθηκε εκ νέου, με στόχο την ομοιογενή αντιμετώπιση των σχετικών περιπτώσεων.
Η ίδια εγκύκλιος ορίζει την τριετία ως ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο ταφής, ενώ αναγνωρίζει ότι ο χρόνος ολοκλήρωσης της αποσύνθεσης δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, καθώς σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν, μεταξύ άλλων, τα χαρακτηριστικά του εδάφους.
Το ζήτημα του Κανονισμού Λειτουργίας του Κοιμητηρίου
Παράλληλα, τίθεται θέμα σχετικά με τη σχέση του εθνικού υγειονομικού πλαισίου με τον Κανονισμό Λειτουργίας του Κοιμητηρίου του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης.
Ο συγκεκριμένος Κανονισμός, ο οποίος εγκρίθηκε με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου το 2022, προβλέπει μεταξύ άλλων δεκαετή χρόνο ανακομιδής για όσους έχουν αποβιώσει από λοιμώδες νόσημα που υπάγεται στον Διεθνή Υγειονομικό Κανονισμό. Παράλληλα, προβλέπει ότι σε περίπτωση που κατά την εκταφή δεν έχει επέλθει πλήρης αποστέωση, η σορός μεταφέρεται σε ειδικό χώρο μεταταφών, όπου παραμένει ατελώς για ένα επιπλέον έτος και επανελέγχεται.
Στην κοινοβουλευτική ερώτηση επισημαίνεται ότι δεν προδικάζεται η εφαρμογή της δεκαετούς διάταξης στους θανόντες από Covid-19. Ζητείται, ωστόσο, να αποσαφηνιστεί εγγράφως ποιο είναι το εφαρμοστέο πλαίσιο σήμερα και πώς συνδέονται οι τοπικοί κανονισμοί λειτουργίας των κοιμητηρίων με το ισχύον εθνικό υγειονομικό πλαίσιο.
Στο επίκεντρο οι οικογένειες των θανόντων
Πέρα από την υγειονομική και διοικητική διάσταση, η υπόθεση έχει και σημαντική ανθρώπινη διάσταση.
Η εκταφή αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολη διαδικασία για τις οικογένειες των θανόντων. Για τον λόγο αυτό, ζητείται να υπάρχει έγκαιρη ενημέρωση των συγγενών πριν από την εκταφή, όταν υπάρχουν στοιχεία που μπορεί να υποδεικνύουν ότι η αποσύνθεση δεν έχει ολοκληρωθεί.
Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα του οικονομικού κόστους σε περίπτωση παράτασης, επανενταφιασμού ή επανάληψης της διαδικασίας. Η κοινοβουλευτική παρέμβαση ζητά να αποσαφηνιστεί πώς θα διασφαλιστεί ότι οι οικογένειες δεν θα επιβαρύνονται πέραν των απολύτως αναγκαίων εξόδων.
Ζητούνται στοιχεία και επιστημονικές γνωμοδοτήσεις
Με την Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων ζητούνται από τα αρμόδια υπουργεία σειρά εγγράφων, μεταξύ των οποίων ιατροδικαστικές γνωμοδοτήσεις, επιστημονικές εισηγήσεις, υπηρεσιακά έγγραφα και στοιχεία σχετικά με τις περιπτώσεις μη ολοκληρωμένης αποσύνθεσης θανόντων από Covid-19.
Παράλληλα, ζητούνται διαθέσιμα συγκεντρωτικά και ανωνυμοποιημένα στοιχεία από το 2020 έως σήμερα, καθώς και τυχόν μελέτες ή εισηγήσεις σχετικά με την προεκτίμηση του κινδύνου μη ολοκληρωμένης αποσύνθεσης πριν από την εκταφή.
«Η Πολιτεία οφείλει να προλαμβάνει»
Στη δήλωσή του, ο Μιχάλης Χουρδάκης υπογραμμίζει ότι οι οικογένειες δεν θα πρέπει να φτάνουν στη διαδικασία της εκταφής και μόνο τότε να διαπιστώνεται ότι αυτή δεν μπορεί να ολοκληρωθεί.
Όπως σημειώνει, η Πολιτεία διαθέτει πλέον εμπειρία και πραγματικά δεδομένα από τα χρόνια της πανδημίας και οφείλει να τα αξιοποιήσει επιστημονικά, ώστε να προλαμβάνει, όπου είναι δυνατό, αντίστοιχες καταστάσεις και να προστατεύει την αξιοπρέπεια των θανόντων και των οικογενειών τους.
Το ζητούμενο πλέον είναι να αποσαφηνιστεί η έκταση του προβλήματος, να αξιολογηθούν επιστημονικά οι παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την αποσύνθεση και να διαμορφωθεί ένα σαφές πλαίσιο για την αντιμετώπιση των εκταφών, με τρόπο που να περιορίζει την ταλαιπωρία των οικογενειών και τις επαναλαμβανόμενες παρεμβάσεις στους τάφους.