Σε ένα νέο χρηματοδοτικό περιβάλλον περνά σταδιακά η ελληνική οικονομία μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με εθνικά και ευρωπαϊκά εργαλεία που αναμένεται να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια, επιχειρήσεις, τεχνολογία, πράσινη μετάβαση και περιφερειακή ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με ενημερωτικό δελτίο της Anodos Consulting, το συνολικό ύψος των πόρων που θα είναι διαθέσιμοι ή θα κινητοποιηθούν μέσα από διαφορετικά χρηματοδοτικά εργαλεία εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 100 δισ. ευρώ.
Πρόκειται πάντως για συνολική εκτίμηση και όχι για ένα ενιαίο πακέτο 100 δισ. ευρώ που έχει ήδη εγκριθεί και δεσμευθεί. Ορισμένα από τα επιμέρους εργαλεία έχουν ήδη συγκεκριμένο προϋπολογισμό, ενώ άλλα –όπως η νέα ευρωπαϊκή προγραμματική περίοδος 2028-2034– βρίσκονται ακόμη υπό διαμόρφωση.
Τα βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία
Σύμφωνα με την αποτύπωση της εταιρείας, μεταξύ των σημαντικότερων πηγών χρηματοδότησης περιλαμβάνονται:
- περίπου 23 δισ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης,
- περίπου 19 δισ. ευρώ από το υπόλοιπο του ΕΣΠΑ 2021-2027,
- περίπου 38 δισ. ευρώ για τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034, με το τελικό ύψος να μην έχει ακόμη οριστικοποιηθεί,
- περίπου 5,3 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο,
- περίπου 2,3 δισ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων,
- περίπου 1,7 δισ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού.
Τα έξι αυτά ποσά αθροίζονται σε περίπου 89,3 δισ. ευρώ. Επομένως, η εκτίμηση για συνολικούς πόρους άνω των 100 δισ. ευρώ προϋποθέτει και πρόσθετα χρηματοδοτικά εργαλεία ή κεφάλαια που δεν εξειδικεύονται στον συγκεκριμένο κατάλογο.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 έχει πράγματι προϋπολογισμό περίπου 23 δισ. ευρώ και αποτελεί το βασικό εθνικό πλαίσιο χρηματοδότησης δημοσίων επενδύσεων μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Στους έξι βασικούς πυλώνες του περιλαμβάνονται οι υποδομές και οι μεταφορές, η κοινωνική συνοχή, η πολιτική προστασία, η καινοτομία και ανταγωνιστικότητα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η πράσινη ανάπτυξη.
5,3 δισ. ευρώ για στέγη, ενέργεια και μεταφορές
Ένα από τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που έχει ήδη συγκεκριμένο μέγεθος είναι το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.
Το ελληνικό σχέδιο διαθέτει συνολικούς πόρους 5,3 δισ. ευρώ και κατευθύνεται κυρίως σε ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις, με δράσεις για ενεργειακές αναβαθμίσεις, κοινωνική στέγαση και καθαρότερες μεταφορές. Μεταξύ των παρεμβάσεων που έχουν ανακοινωθεί περιλαμβάνονται νέο «Εξοικονομώ», εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, δημιουργία κοινωνικών κατοικιών και χρηματοδότηση καθαρότερων μέσων μεταφοράς.
Πού αναμένεται να κατευθυνθούν οι νέοι πόροι
Οι επενδύσεις της επόμενης περιόδου αναμένεται να επικεντρωθούν σε τομείς που συνδέονται άμεσα με την παραγωγική και ενεργειακή μετάβαση της χώρας.
Μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων περιλαμβάνονται ο ψηφιακός μετασχηματισμός, ο βιομηχανικός εκσυγχρονισμός, η ενεργειακή αποδοτικότητα και οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η αποθήκευση ενέργειας, η αναβάθμιση των ηλεκτρικών δικτύων και οι βιώσιμες μεταφορές.
Παράλληλα, σημαντικό μέρος των χρηματοδοτήσεων αναμένεται να αφορά τουριστικές και περιφερειακές επενδύσεις, καινοτομία, νέες τεχνολογίες, δημόσιες υποδομές και κοινωνικές παρεμβάσεις.
Πιο σύνθετη η χρηματοδότηση μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Μία από τις βασικές αλλαγές της επόμενης περιόδου είναι ότι οι επενδύσεις δεν αναμένεται να στηρίζονται αποκλειστικά σε απλές επιχορηγήσεις.
Η Anodos Consulting εκτιμά ότι θα χρησιμοποιούνται ολοένα περισσότερο μικτά χρηματοδοτικά σχήματα, στα οποία θα συνδυάζονται ευρωπαϊκές και εθνικές επιχορηγήσεις, τραπεζικός δανεισμός, ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, ίδια κεφάλαια και ιδιωτικές επενδύσεις.
Αυτό σημαίνει ότι επιχειρήσεις, Δήμοι, Περιφέρειες και άλλοι φορείς θα χρειάζεται να έχουν μεγαλύτερη προετοιμασία πριν από την προκήρυξη ενός προγράμματος, καθώς η ύπαρξη διαθέσιμων κονδυλίων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και δυνατότητα απορρόφησής τους.
Το στοίχημα της «ωρίμανσης» των έργων
Η βασική πρόκληση για την επόμενη περίοδο, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν θα είναι μόνο η εξασφάλιση χρηματοδότησης, αλλά η δυνατότητα να υπάρχουν ώριμα, τεχνικά τεκμηριωμένα και οικονομικά βιώσιμα επενδυτικά σχέδια.
Για μία επιχείρηση ή έναν δημόσιο φορέα αυτό σημαίνει έγκαιρο εντοπισμό των αναγκών, αξιολόγηση της σκοπιμότητας του έργου, προετοιμασία επιχειρηματικού ή τεχνικού σχεδίου, εξασφάλιση αδειοδοτήσεων και επιλογή του κατάλληλου συνδυασμού χρηματοδότησης.
Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης αποτελεί ήδη μέρος αυτής της μετάβασης. Επισήμως έχει σχεδιαστεί για την περίοδο 2026-2030, επομένως το επενδυτικό τοπίο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης έχει στην πράξη αρχίσει να διαμορφώνεται πριν ακόμη από το 2027.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα θα είναι, συνεπώς, όχι μόνο πόσα χρήματα θα διατεθούν μέχρι το 2034, αλλά πόσο γρήγορα και αποτελεσματικά θα μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικά έργα, παραγωγικές επενδύσεις και νέες υποδομές.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ